Overstappen naar een duurzaam businessmodel? 9 CFO-tips

 

Inleiding

In het verleden werden klassieke businessmodellen voornamelijk opgesteld met als belangrijkste doel: meer produceren en meer doen verbruiken. Het traditionele bedrijfsmodel is echter aan vernieuwing toe. Steeds meer ondernemingen maken vandaag de overstap naar een duurzame variant.

Wat houdt een duurzaam businessmodel precies in voor uw organisatie? En hoe maakt u de concrete overgang? In dit dossier gaan we dieper in op allerlei mogelijkheden, en illustreren we die met een aantal concrete voorbeelden uit de praktijk. 

Waarom duurzaam?

In het verleden waren klassieke bedrijfsmodellen voornamelijk consumptie- en volumegericht. Ze hielden dan ook veel te weinig rekening met de maatschappelijke en milieugerelateerde aspecten.

De natuurlijke hulpbronnen van onze planeet zijn echter beperkt. Tegelijk neemt de wereldbevolking systematisch toe. We kunnen gerust stellen dat de limieten van de aarde vandaag al overschreden zijn. De klimaatverandering als gevolg van de toegenomen CO2-emissies illustreert hoe onze planeet op de proef wordt gesteld. 

Welke zijn de mogelijkheden?

1. Herbekijk uw energie

Er bestaan heel wat mogelijkheden die leiden tot een duurzamer bedrijfsmodel. Dat u zuiniger en efficiënter moet omspringen met energie, wist u wellicht al. Ook het inzetten van hernieuwbare energiebronnen is vandaag eerder een evidentie dan een optie geworden. 

2. Hergebruik materialen

Een duurzaam businessmodel sluit aan bij de circulaire economie. Hierin worden materialen efficiënter gebruikt en opnieuw geïntegreerd in de economische kringloop. Door producten een langere levensduur te geven, streeft u naar minder afval. Is er toch nog afval, dan moet dat slim gerecycleerd worden.

Het gebruik van gerecycleerde materialen levert u uw bedrijf niet alleen een duurzaam imago op, maar kan bovendien leiden tot een aanzienlijke besparing. Volgens een onderzoek van UGent kan een doorgedreven recyclage in het bedrijfsleven de Belgische import van grondstoffen met tachtig procent verminderen.

Daardoor wordt ook de productie vaak goedkoper. Het Steunpunt Duurzaam Materialenbeheer berekende dat een gerecycleerde plantenbak de helft minder nieuwe grondstoffen nodig heeft dan een plantenbak uit nieuw polyester. Bovendien wordt die met hernieuwbare elektriciteit geproduceerd, terwijl een nieuwe bak vooral uit fossiele brandstoffen gemaakt wordt.

De Antwerpse start-up Pure by Luce toont alvast hoe het moet. Het jonge bedrijf ontwikkelde een sportkledijlijn die gebaseerd is op Econyl: een ecologische vezel die gewonnen wordt uit onder meer snijoverschotten van modeateliers en oude visnetten. Het materiaal is zacht, ademt goed, stretcht voldoende en is ondoorzichtig.

Nog een interessante case is Derotex: dit West-Vlaamse bedrijf recycleert oude jutte zakken tot natuurlijke vezels. Die worden ingezet als grondstof voor allerlei toepassingen - zoals matrassen, vloerbekleding, isolatie en textiel.

3. Maak een slim ontwerp

Tracht om reeds in de ontwerpfase rekening te houden met de milieu- impact van uw productie. Het kantoormeubelenbedrijf BMA koopt zijn oude bureaustoelen terug, om ze te verwerken tot nieuwe stoelen. Al van bij het ontwerp wordt ernaar gestreefd om ze zo duurzaam mogelijk te kunnen ontmantelen en dus te recycleren.

4. Schakel de consument in 

Consumenten willen weten waar uw producten vandaan komen. Maar ze worden ook graag zelf betrokken bij het productieproces. Slimme bedrijven gaan op zoek naar het juiste evenwicht tussen enerzijds de klant bedienen en anderzijds hem zelf te laten werken. Voorbeelden zijn: een kookworkshop met seizoensgroenten of een cursus juwelen maken met gerecycleerde materialen.

5. Zorg voor ondersteunende tools

Denk na over hulpmiddelen waarmee uw klanten zelf duurzamer kunnen gaan leven. Een mooie illustratie is de ontwikkeling van de smartphone- app For Good. Die brengt de ecologische voetafdruk van de gebruiker in kaart. Tegelijkertijd geeft die tips op maat om een duurzamere levensstijl op te bouwen.

Een ander voorbeeld is Olympus: een B2B-platform dat vraag en aanbod rond mobiliteit bundelt. Het laat bedrijven toe om mobiliteitspakketten - bestaande uit bijvoorbeeld deelfietsen en -wagens, openbaar vervoer en laadpalen voor elektrische voertuigen - samen te stellen.

Ingenieursbureau Encon ontwikkelde een bedrijfsmodel waarmee het organisaties een aanzienlijke energiebesparing kan opleveren. Er wordt niet alleen ingezet op zonnepanelen en windturbines, maar ook op duurzame verlichting. De meeste relightingprojecten hebben een terugverdientijd van amper één tot vier jaar.

Globius uit Deinze schakelde om van een traditionele verpakkingsgroothandel naar een verpakkingsexpert. In zijn nieuwe bedrijfsmodel leert deze onderneming andere bedrijven hoe ze duurzaam kunnen verpakken. Daartoe werd Globilab opgericht: een leeromgeving waar logistieke en industriële spelers verpakkingsmachines efficiënt leren inzetten in hun eigen bedrijfsprocessen.

6. Moedig zelf hergebruik aan

Stimuleer ook het hergebruik van goederen en materialen bij uw eigen klanten. Creëer bijvoorbeeld een platform waarmee zij uw producten of diensten met anderen kunnen delen. Of reik mogelijkheden aan waarmee uw klanten uw spullen een tweede leven kunnen geven.

7. Ruil bezit in voor gebruik

In een duurzame maatschappij maakt het bezit van goederen meer en meer plaats voor het gebruik ervan. Auto’s en fietsen worden steeds vaker gedeeld met buren of collega’s, en moderne vastgoedprojectontwikkelaars voorzien bijvoorbeeld gemeenschappelijke ruimtes die door de verschillende buurtbewoners kunnen aangewend worden.

Vier op de vijf werktuigen - zoals een boormachine of een elektrische zaag - worden niet vaker dan eens in de maand gebruikt. Het deelplatform Peerby mikt op duurzame gedragswijzigingen: hierop kunnen consumenten ze gratis lenen van buurtbewoners. Dit initiatief werkt bovendien de sociale cohesie in de hand.

Of wat dacht u van Tale Me? Deze Brusselse start-up koos resoluut voor een bedrijfsmodel dat komaf maakt met het klassieke model van kledingverkoop, maar wel focust op het gebruik ervan. Via een abonnementsformule kunnen ouders hier terecht voor duurzame baby- en peuterkledij.

8. Focus op mobiliteit

Duurzame mobiliteitsoplossingen verdienen sowieso uw aandacht. Niet alleen voor eigen gebruik, maar ook voor uw klanten. Denk na over een businessmodel waarin zij hun auto inruilen voor de fiets of het openbaar vervoer. De talrijke carpooling- en autodelen-initiatieven zijn hier mooie voorbeelden van.

In de context van duurzame mobiliteit kan autobouwer Tesla moeilijk onvermeld blijven. Elon Musk creëerde alvast een innovatief bedrijfsmodel waarin het milieuaspect niet eens het doorslaggevende aspect was. Zijn eerste wagen was niet toevallig een sportieve roadster: hiermee wilde hij in de eerste plaats autofanaten en net zozeer milieuaanhangers verleiden.

9. Denk aan uw personeel 

Duurzaam ondernemen betekent ook: zorgen voor een veilige en gezonde werkplek waar iedereen voldoende kansen krijgt. Voor schoenenketen Torfs zijn gelukkige en gezonde medewerkers de basis van de groei van het bedrijf. In een uitgebreid gratis cursusaanbod ligt de focus dan ook op thema’s zoals gezonde voeding, een goede lichaamshouding en meer bewegen.

Is het wel haalbaar?

De kans dat de switch naar een duurzaam bedrijfsmodel u op termijn meer oplevert, is reëel. Al enkele jaren geleden toonde een studie van professor Robert Eccles aan de Harvard-universiteit aan dat duurzame bedrijven over een periode van achttien jaar resultaten neerzetten die 4,8 procent hoger waren dan organisaties zonder duurzame bedrijfsmodellen.

Ook heel wat recente start-ups tonen aan dat duurzame businessmodellen hun vruchten afwerpen. Het spreekt voor zich dat de overgang naar een duurzame onderneming heel wat inspanningen vergt, maar weet dat zo’n transitie zeker realistisch en op termijn zelfs onvermijdelijk is.

Weet ten slotte ook dat er een verschil is tussen duurzame businessmodellen enerzijds en businessmodellen rond duurzaamheid anderzijds. Die laatste kunnen enkel overleven wanneer uw klanten er een duidelijke behoefte mee ingevuld krijgen. Kortom: er moet voldoende vraag naar zijn.

Om uiteindelijk te komen tot een duurzaam businessmodel, moeten ondernemers experimenteren met verschillende businessmodellen rond duurzaamheid. Daarvoor dienen ze uiteraard de nodige werkingsmiddelen te voorzien. En dat is in deze experimentele fase niet evident, omwille van de onvoorspelbaarheid.

Bovendien hebben zulke experimenten op korte termijn een negatieve impact op het bedrijfsrendement. Pas wanneer ze slagen en zo leiden tot een finaal duurzaam businessmodel, worden hogere returns mogelijk, maar steeds in functie van de marktlevenscyclus. In dit eindstadium wordt de planning van werkingsmiddelen opnieuw makkelijker, omdat deze fase een hogere voorspelbaarheid mogelijk maakt.

 

Roel Van Espen

Dit dossier kwam tot stand in samenwerking met Paquay & Associates (www.paquay-group.com), een adviesbureau voor groeibedrijven.